Roan en Tess (17) uit Kontich hebben de mentale leeftijd van een kind, toch viel er een uitnodiging voor een vrijwillig militair dienstjaar in de bus bij de tweeling. “Erg pijnlijk, want het herinnert ons aan alles wat ze niet kunnen”, zegt mama Kim aan VRT NWS. Volgens het kabinet van minister van Defensie Theo Francken (N-VA) is geen sprake van een fout: de brief is naar alle 17-jarigen gestuurd omdat het leger geen toegang heeft tot medische gegevens.

Sinds 12 november ontvangen alle 17-jarigen in ons land een oproep voor een vrijwillige legerdienst om het tekort aan militairen op te vangen. Met de nadruk op álle 17-jarigen: zo’n 149.000 jongeren kregen de brief, ook zij die zwaar hulpbehoevend zijn en dus nooit in het leger zouden kunnen dienen. 

Zo ook Tess en Roan uit Kontich. Zij heeft de mentale leeftijd van 2 jaar, hij van 6 maanden. “Het moment dat ik de brievenbus opendeed, voelde ik even een steekje in mijn hart”, vertelt Kim Gellens aan VRT NWS, de mama van de tweeling.

Uiteraard is een legerdienst geen optie voor hen, want ze kunnen zelfs niet pratenKim Gellens, mama van Tess en Roan

De uitnodiging houdt een pijnlijke spiegel voor van alles wat onmogelijk is voor Tess en Roan, gaat ze verder. “Je ziet even een soort droombeeld voor je: stel je voor dat ze dit wel zouden kunnen? Maar uiteraard is een legerdienst geen optie, want ze kunnen zelfs niet praten.”

De brieven voor Roan en Tess (de adressen op het etiket zijn afgedekt).

“Zoveelste pijnlijke situatie”

De moeder noemt het een “onnodige fout van de overheid”. Bovendien is het niet de eerste keer dat de tweeling een uitnodiging krijgt voor iets waaraan ze onmogelijk kunnen deelnemen. 

Zo kregen ze vorig jaar ook een uitnodiging om te gaan stemmen voor het Europees Parlement. “Natuurlijk begrijpen ze niets van politiek en kunnen ze niet stemmen, dus ben ik voor hen gaan stemmen met een volmacht. Een zoveelste pijnlijke situatie”, blikt Kim terug.

Kim deelde het verhaal van Tess en Roan ook op Facebook om andere ouders van kinderen met een beperking een hart onder de riem te steken. “Niet iedereen begrijpt hoe dit voelt. Ze zouden in dit geval zeggen dat je de brief gewoon moet weggooien en er niet te veel over moet nadenken. Maar dit is iets dat heel hard binnenkomt.”

Het gezin kreeg al vaker uitnodigingen voor iets waar Roan en Tess niet aan kunnen deelnemen.

Geen sprake van een fout

Het kabinet van minister van Defensie Theo Francken (N-VA) benadrukt dat geen fout is gemaakt. Het noemt de situatie voor Kim en haar gezin “bijzonder pijnlijk”, maar zegt dat er “geen andere optie” was dan de oproepingsbrief naar alle 17-jarigen te versturen.

“Defensie heeft geen toegang tot medische gegevens, dat is ondenkbaar. Daarom staat er een disclaimer onderaan de uitnodigingsbrief”, klinkt het bij het kabinet. 

De volledige disclaimer op de oproepingsbrief van Defensie kan je hier lezen:

*We willen ons bij voorbaat verontschuldigen indien deze brief terechtkomt bij jongeren die niet in de mogelijkheid zijn om te solliciteren voor het dienstjaar. Deze brief werd immers verstuurd op basis van algemene gegevens uit het Rijksregister. Die gegevens werden uitsluitend door het Rijksregister verwerkt en worden na verzending verwijderd. Het Rijksregister beschikt niet over informatie over de gezondheidstoestand van de ontvanger. We vragen kandidaten om zich enkel aan te melden als ze denken te voldoen aan de medische en fysieke vereisten, aangezien bepaalde beperkingen een impact kunnen hebben op de inzetbaarheid binnen het militaire dienstjaar. De werving voor het dienstjaar gebeurt volgens de wettelijke bepalingen rond militaire rekrutering, inclusief die voor het reservekader en de algemene regelgeving voor aanwerving bij Defensie.

Dat een disclaimer op de uitnodiging staat, verzacht de situatie niet, zegt mama Kim. “Het komt nog altijd erg hard binnen. Het moet toch mogelijk kunnen zijn om jongeren met zo’n zware beperking eruit te filteren?”

Defensie heeft alleen toegang tot adressen

Voordat de oproepingsbrieven de deur uit gingen, klonk al kritiek bij de Gegevingsbeschermingsautoriteit. Daarom zijn uiteindelijk maatregelen genomen: Defensie kreeg wel alle adressen van jongeren die volgend jaar 18 worden, maar geen geboortedatum of rijksregisternummer.

“Het was al moeilijk om gewoonweg een brief te sturen, laat staan dat Defensie ook nog eens alle gezondheidsgegevens zou hebben”, aldus het kabinet-Francken.